quảng cáo top
Quảng Cáo
quảng cáo

Nhân loại đã trải qua “cái chết đen” như thế nào

Thứ năm - 13/07/2017 04:42
     
     

    Lịch sử nhân loại đã ghi nhận một đại dịch kinh hoàng từng bao trùm toàn châu Âu chỉ trừ Iceland và Phần Lan trong những năm 1346-1353, cướp đi sinh mạng của 50 triệu người. Nhân loại gọi đó là ““cái chết đen””…

    Bệnh dịch nguy hiểm

    “Cái chết đen” – một trong những thảm họa tồi tệ nhất được ghi lại trong lịch sử – căn bệnh gây chết người hoành hành khắp châu Âu, thay đổi mãi mãi nền kinh tế và xã hội của họ. Lúc bấy giờ nhiều người cho rằng bệnh dịch hạch này là sự “trừng phạt của Thần vì những tội lỗi của thế giới con người” và là “căn bệnh vô phương cứu chữa hay giảm nhẹ”. Cụm từ “cái chết đen” ngày nay được biết đến với tên bệnh dịch hạch do vi khuẩn Yersina pestis, được nhà sinh vật học người Pháp Alexandre Yersin phát hiện vào cuối thế kỷ 19, lây lan qua đường không khí, qua tiếp xúc hoặc qua các vết cắn của bọ hoặc chuột. “Cái chết đen” bùng phát ở Trung Á vào năm 1339. Vì chuột mang bọ chét có nhiễm vi khuẩn này len lỏi khắp nơi, nên bệnh dịch hạch lây lan nhanh chóng. Kết quả là dân số Ấn Độ giảm đáng kể. Đông Nam Á, vùng Lưỡng Hà, Armenia và các khu vực khác dưới sự thống trị của người Mông Cổ đều tràn ngập xác chết. Năm 1347, “cái chết đen” lan tới Constantinople và Alexandria. Số người chết tăng vọt ở hai TP này trong năm sau đó. Mỗi ngày có hơn 1.000 người chết ở Alexandria. Ở Ai Cập và Cairo mỗi ngày có hơn 7.000 người chết. Đại dịch này lan đến châu Âu bằng đường biển vào tháng 10-1347 khi 12 tàu thương mại Genoa cập cảng Sicily của Messina, sau hành trình dài qua biển Đen. Khi mọi người ra cảng đón mừng tàu về thì chứng kiến cảnh tượng khủng khiếp: gần như tất cả các thủy thủ trên tàu đã chết và chỉ còn một vài người sống sót trong tình trạng bệnh nguy kịch. Chính quyền Sicily vội vã ra lệnh cho đội “tàu ma” ra khỏi bến cảng, nhưng đã quá muộn: Trong năm năm sau đó, “cái chết đen” bí ẩn giết chết hơn 20 triệu người ở châu Âu – gần một phần ba dân số lục địa.

    Mô tả về “cái chết đen”, nhà thơ người Ý Giovanni Boccaccio viết: “Đối với đàn ông và phụ nữ đều như nhau”, “vào đầu những cơn đau, một số chỗ sưng tấy, hoặc ở háng hoặc dưới nách… to dần lên như quả táo, một số khác to bằng quả trứng, có thể to hơn hoặc nhỏ hơn và những thứ này có tên là bệnh dịch hạch. “Máu và mủ chảy ra từ những chỗ sưng tấy kỳ lạ này, tiếp theo là một loạt các triệu chứng khó chịu khác – sốt, ớn lạnh, nôn mửa, tiêu chảy, đau nhức khủng khiếp – và sau đó, trong thời gian ngắn, là cái chết. Boccaccio đã viết: “Chỉ có việc chạm vào quần áo thôi, có thể truyền từ người bệnh sang người tiếp xúc”. Bệnh cũng phát triển nhanh khủng khiếp. Những người khỏe mạnh khi đi ngủ vào ban đêm có thể đã chết vào buổi sáng. Vào thế kỷ 14, tỷ lệ tử vong vượt quá 50% ở các TP đông dân cư. Xác chết bị quăng lên các xe cút kít như rác. Theo ước tính, một phần ba dân số châu Âu chết vì dịch hạch vào thế kỷ 14. Tuy nhiên, bệnh dịch hạch không dừng lại ở đó. “Cái chết đen” tiếp tục tấn công châu Âu theo chu kỳ mỗi 10 năm, cho đến tận thế kỷ 15. Cho đến nay con số tử vong chính xác do dịch hạch vẫn còn là một ẩn số. Một nhà sử học của ĐH Oslo ở Na Uy ước tính rằng có 8 triệu người chết trong năm 1347 và 30 triệu người trong sáu năm sau đó. Trong suốt 300 năm sau, bệnh dịch hạch vẫn tiếp tục bùng phát nhiều lần. Có thể tổng số người chết đã lên tới 200 triệu. Đại dịch bệnh này đã biến mất một cách bí ẩn sau năm 1670. Nhiều người tin rằng “cái chết đen” là một hình thức Thần trừng phạt con người do những tội lỗi như tham lam, báng bổ, dị giáo, gian dâm và các ham muốn trần tục khác. Cách duy nhất để vượt qua là xin được sự tha thứ của Đức Chúa Trời. Theo đó, một số người chọn cách tự vấn lương tâm và sám hối. Một số người khác thì tự hành xác để hối lỗi.

    anh 2 bb baaaczyjt5

    Hình ảnh mô phỏng “cái chết đen” bao trùm gần như khắp châu Âu. ẢNH TƯ LIỆU

    Những đột phá của nhân loại sau thảm họa “cái chết đen”

    Mặc dù nhân loại đã phải trải qua thời kỳ đau thương đó, nhưng có không ít người cho rằng, chính sự đau thương mà bệnh dịch hạch mang lại đã kết thúc một thế giới và mở ra cánh cửa thế giới mới tốt đẹp hơn. Theo Listverse, không ai nghĩ rằng loại vi khuẩn Yersinia pestis nhỏ bé trong ruột bọ chét bị nhiễm bệnh có thể gây ra một cơn đại dịch chấn động hành tinh. Thế nhưng, bất chấp những hậu quả nặng nề ấy, châu Âu cho thấy khả năng phục hồi đáng ngạc nhiên với những đột phá lớn lao. Khi cùng đối diện với bệnh tật, biến thể gen đặc biệt giúp một số người chống lại nhiễm trùng tốt hơn so với những người không có biến thể này. Họ cũng có xu hướng sinh con khỏe mạnh và đề kháng tốt hơn hẳn. Quá trình này được gọi là lựa chọn tích cực. Các nghiên cứu gần đây nhận thấy rằng con cháu của những người châu Âu sống sót sau đại dịch đã có cải tiến về gen giúp họ gia tăng khả năng kháng bệnh. Điều đó có thể giải thích cho việc người châu Âu có hệ thống miễn dịch cao hơn so với khu vực khác. Đại dịch “cái chết đen” có thể được coi là một thử thách của quá trình chọn lọc tự nhiên nhằm loại bỏ các bộ gen miễn dịch kém. Các nhà khoa học khi phân tích bộ xương còn sót lại của những người chết sau đại dịch tại một nhà thờ ở London tiết lộ rằng, người nào sống sót khi đại dịch đi qua có nguy cơ chết thấp hơn rất nhiều dù ở bất kỳ độ tuổi nào so với những người đã không thể bước qua cánh cửa hẹp của “cái chết đen”. Trước đại dịch, chỉ có 10% dân số sống qua tuổi 70; sau bệnh dịch, con số này đã tăng lên 20%. Yếu tố “trời phú” về gen kết hợp với chế độ ăn uống tốt khiến những ai nếu đã qua được “cửa ải” đại dịch sẽ sống khá lâu, tương tự một câu ngạn ngữ nói: “Cái gì không giết chết được bạn sẽ làm cho bạn mạnh mẽ hơn”.

    Các nhà khoa cho rằng một trong những nguyên nhân chính khiến bệnh dịch hạch bùng phát dữ dội là hơi độc. Do đó, họ đã sử dụng các loại thảo mộc thơm để làm sạch không khí. Trước dịch hạch, con người đã có một lịch sử lâu dài của việc sử dụng nước hoa nhưng chỉ mang tính chất nhỏ lẻ, sau đại dịch nó đã trở thành cả một ngành công nghiệp phát triển rực rỡ. Người ta thường đeo bên mình những chiếc túi đựng cây đinh hương khô hay các loại thảo mộc, xạ hương, cây lô hội, long não và nước hoa hồng. Ngoài ra, một loại nước hoa được yêu thích bậc nhất là loại tạo nên từ hỗn hợp hoa oải hương và rượu có tên Eau de la Reine de Hongrie, được cho là tiền thân của thương hiệu nước hoa lâu đời Eau de Cologne. Mùi hương của nó không chỉ xua đi uế khí mà còn tạo ra cảm giác tinh thần nhẹ nhõm, được an ủi và khích lệ. Khu vực miền Nam nước Pháp, nơi trồng các loại thảo mộc và hoa, trở nên nổi tiếng và được coi là xứ sở của ngành công nghiệp sản xuất nước hoa. Thời đó, người ta “tẩy chay” việc tắm rửa vì tin rằng hành động này làm các lỗ chân lông trên cơ thể giãn ra, tạo điều kiện cho khí hôi đi vào. Trong suốt thế kỷ sau đó, người ta dùng nước hoa để che giấu mùi cơ thể thay vì tắm. Điều này như một biện pháp bảo vệ ngăn chặn đại dịch quay trở lại rồi dần dần phát triển thành một thói quen trong tầng lớp thượng lưu.


    Trước khi đại dịch xảy ra, BV đơn giản chỉ là nơi mà các bệnh nhân bị cô lập vì người ta sợ họ sẽ lây nhiễm sang người khác. Một người bệnh nặng khi bước vào BV thời này cũng đồng nghĩa với việc họ sẽ không còn có cơ hội cứu chữa. Tất cả những gì BV có thể làm là thực hiện lễ cầu siêu cho họ. Trên thực tế, BV chăm sóc tâm hồn người bệnh trước khi sang thế giới bên kia nhiều hơn là cứu chữa vì họ coi bệnh tật là một hình phạt cho tội lỗi. Thật vậy, BV của hàng trăm năm trước giống một tổ chức tôn giáo mà “phác đồ điều trị” là xưng tội và cầu nguyện. BV không có bác sĩ hay y tá mà được điều hành bởi cha xứ và các xơ, thuốc chữa trị là hỗn hợp từ các loại thảo dược. BV còn có chức năng như nhà tình thương, là nơi trú ngụ của các góa phụ và trẻ mồ côi. Từ “BV” có nghĩa gốc xuất phát từ nghĩa “mến khách” trong tiếng La tinh. Khi đại dịch bệnh hoành hành đã có sự chuyển đổi rõ rệt và vượt bậc trong lĩnh vực điều trị. Với rất nhiều người bị ảnh hưởng bởi căn bệnh này, BV đã buộc phải từ bỏ nhiều chức năng để tập trung vào việc chăm sóc, chữa trị bệnh nhân. Đồng thời đã có những thay đổi quan trọng đi vào lịch sử ngành y. Y học không còn là lý thuyết mà trở nên thực tế hơn. Giải phẫu đã trở thành một phần của chương trình y tế đi vào các trường đại học. Hàng loạt các BV chuyên khoa đã xuất hiện.

    Sự khan hiếm các thợ xây có tay nghề sau đại dịch bắt buộc kiến trúc sư phải lên ý tưởng cho các thiết kế đơn giản. Nhà thờ Anh là một ví dụ điển hình. Nhà thờ được chuyển từ ý định trang trí khoa trương theo bản thiết kế với phong cách Gothic sang Perpendicular Gothic ít phô trương, nhấn mạnh vào các đường thẳng đứng. Kiến trúc mới cũng chú trọng đến không gian riêng tư của mỗi người. Điều này bắt nguồn từ suy nghĩ chính sự thoải mái trong tiếp xúc là chất xúc tác khiến bệnh dịch hạch lan truyền với tốc độ siêu tốc. Trước đây, nhà ở của người dân được xây theo kiểu nhà một gian với chiếc lò sưởi đặt giữa phòng, vừa là nơi ở, nơi tiếp khách… Đó là chưa kể những người nghèo sống trong ngôi nhà gỗ hôi hám, bẩn thỉu, mái lợp bằng lá cây, là môi trường sống lý tưởng cho chuột và các loại sâu bọ khác. Cuối thế kỷ 14, đầu thế kỷ 15, nhà được xây với các bức tường chia phòng, sạch sẽ và thoải mái hơn. Lâu đài Bodiam thậm chí còn có nhà vệ sinh riêng trong mỗi phòng. Như vậy có thể thấy rằng đại dịch “cái chết đen” mặc dù đã mang tới mối đe dọa tới nhân loại, nhưng cũng vì có đại dịch này mà nhân loại đã có những bước đi mang tính đột phá trên nhiều lĩnh vực và đặc biệt là hoạt động bảo vệ, chăm sóc sức khỏe.

    Thái Yên / PL&XH

    Nguồn: phapluatxahoi.vn


    Tin khác
    TÂM HẢI PHÒNG Mời đăng quảng cáo (trang trong)
    HẢI PHÒNG TRACO
    mời quảng cáo
    Nội thất gỗ thông Hải Phòng
    pallet gỗ
    bệnh viện quốc tế green
    NAMVIETTELECOM
    Đăng tin quảng cáo
    logo dailo,vn
    logo
    Hải phòng
    Báo nhân dân
    vietnamnet
    Báo Hải Phòng
    Báo Quảng Ninh
    Báo dân Việt
    HPM Việt Nam
    Tuyển dụng
    Pháp luật xã hội
    Báo ANHP
    an ninh thủ đô
    Sông giá Resort
    Triển lãm cánh diều