quảng cáo top
Quảng Cáo
quảng cáo

Nhận diện và phản bác: Đấu tranh với tin giả-xấu-độc

Thứ hai - 22/05/2017 04:59
     
     

    fake news

    Trong thời đại bùng phát của công nghệ thông tin, bên cạnh những tiện ích không thể phủ nhận, sự lan tỏa của hệ thống thông tin mạng cũng đem lại nhiều hệ lụy tiêu cực. Và một trong những điều được nhắc đến nhiều thời gian gần đây chính là vấn nạn tin giả (Fake News).

    Nhận diện tin giả

    Trong một cuộc trao đổi nghiệp vụ với đồng nghiệp tại báo An ninh Hải Phòng, nhà báo Lê Quốc Minh - Tổng biên tập báo điện tử Vietnam Plus dành thời gian chia sẻ khá kỹ về vấn nạn tin giả. Theo ông, tin giả đã xuất hiện khá lâu, nhưng nay được sự hỗ trợ từ các mạng xã hội nên có cơ hội lan truyền mạnh mẽ.

    Còn nhớ cách đây hơn 10 năm, trên internet có thông tin về công nghệ sản xuất trứng gà giả. Đáng tiếc là thay vì việc kiểm chứng nguồn tin, lãnh đạo cơ quan có trách nhiệm lại lấy nguyên nội dung này chuyển hóa thành công văn, khuyến cáo tới các địa phương. Hậu quả là năm đó, người chăn nuôi bị một phen lao đao, vì sự cảnh giác của người tiêu dùng với… trứng gà. Một người dân chăn nuôi ở xã Bắc Hưng (Tiên Lãng) kể lại: “Hồi đó chúng tôi phải bỏ đi hàng nghìn quả trứng vì không thể tiêu thụ, những thông tin mập mờ như thế còn tai hại hơn cả dịch bệnh…”.

    Phụ thuộc vào động cơ của người tung tin, nguồn tin giả có nhiều loại. Trong đó có những tin giả mang nội dung xấu độc vụ lợi chính trị, có những tin giả nhằm vụ lợi kinh tế, nhưng cũng có những tin giả chỉ đơn thuần là ngẫu hứng của “tác giả”, gây trí tò mò hoặc “câu view” để được nổi tiếng. Tuy nhiên ở bài viết này, tác giả muốn bàn đến dạng tin giả mang nội dung xấu, độc, gây ảnh hưởng tiêu cực đến xã hội.

    Những dụng ý xấu độc

    Thời gian qua, tin giả độc hại có nhiều, nhưng phổ biến nhất là hai dạng động cơ hướng tới. Thứ nhất là xuyên tạc đường lối lãnh đạo của Đảng, Nhà nước, bôi nhọ uy tín các đồng chí lãnh đạo, chống phá chính quyền trong âm mưu “diễn biến hòa bình”. Thứ hai là dạng tin kích động hằn thù, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân, chia rẽ mối quan hệ của Việt Nam với quốc tế nhằm làm suy yếu nền kinh tế chính trị Việt Nam.

    Ở dạng thứ nhất, nguồn tin giả chủ yếu có sự can thiệp của các thế lực thù địch ở nước ngoài, với sự tiếp tay của một số phần tử trong nước. Có thể thấy bất cứ sự kiện chính trị, kinh tế, xã hội lớn nào diễn ra ở trong nước, đều xuất hiện những luồng tin giả với góc tiếp cận hằn học, bóp méo sự thật.

     Thủ đoạn chung là lợi dụng tính hiếu kỳ và tâm lý thích suy diễn của độc giả, nên đôi khi có những tin được tạo dựng 100% giả mạo, vẫn làm lung lay tư tưởng không ít người. Chẳng hạn như vụ việc xảy ra ở xã Đồng Tâm (Mỹ Đức - Hà Nội) gần đây, trên mạng Youtube xuất hiện tin “người dân bắt giữ và đổ xăng dọa đốt con tin…”.

    Thông tin này nhất thời đã gây hoang mang dư luận, tuy nhiên bộ mặt thật của những kẻ tung tin giả đã lộ diện khi vụ việc được giải quyết. Ở một diễn biến khác, lợi dụng sự kiện Fomosa, một bộ phận giáo dân miền Trung đã bị đối tượng xấu lôi kéo kích động, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tình hình ANTT ở địa phương.

     Trong đó chiêu bài quen thuộc là tung tin vu khống các lực lượng chức năng “cản trở, đàn áp người dân”. Nhưng thực tế có thể thấy rõ trong các clip tung lên mạng, tuyệt nhiên không có cảnh “người dân bị đàn áp”, mà chỉ có những kẻ lợi dụng danh nghĩa “người dân” để chống lại chính quyền.

    Cùng với âm mưu “diễn biến hòa bình”, nhiều tin xấu nhằm chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc. Chẳng hạn tin về “vụ nhà sư trụ trì một ngôi chùa nổi tiếng Hải Phòng là trùm ma túy Tam Giác Vàng, dùng vũ khí nóng chống trả quyết liệt lực lượng hàng trăm công an khi bị vây bắt…” (?) được viết bằng giọng văn khá trơn tru, dàn dựng như thật, khiến nhiều công dân mạng không khỏi bất ngờ, nhưng thực tế hoàn toàn giả mạo, mà những người dân đang sinh sống ở Hải Phòng hiểu rõ nhất.

    Tương tự, rất nhiều nguồn tin giả lợi dụng tình hình ở biển Đông để tập trung chia rẽ mối quan hệ Việt Nam - Trung Quốc, mà điển hình có thể kể đến những vụ việc liên quan đến sự kiện “giàn khoan Hải Dương 981” năm 2014, sự kiện cá chết ở miền Trung năm 2016… Hoặc nhan nhản những tin giả từ vệ sinh an toàn thực phẩm, đến bắt cóc người mổ lấy nội tạng, hay mua bán chuyển nhượng đất, đấu thầu các dự án công trình, dường như ở lĩnh vực nào cũng có những tin ngược với thực tế, quy trách nhiệm cho nước láng giềng.

    Có thể thấy, với sự hỗ trợ của khoa học kỹ thuật hiện đại, nguồn tin giả ngày càng xuất hiện nhiều và lan tỏa nhanh, thậm chí hình thành cả một “công nghệ chuyên sản xuất tin giả”. Đáng tiếc, nguồn tin giả đã khiến một bộ phận không nhỏ độc giả tin là thật, tạo hiệu ứng tiêu cực cho công cuộc phát triển kinh tế xã hội, tổn hại lợi ích quốc gia. Thay vì việc cần kiểm chứng, đánh giá, phân tích để làm rõ, nhiều người lại chia sẻ trên các trang cá nhân hoặc mạng xã hội, thậm chí có cả một số cơ quan báo chí chính thống đôi khi cũng “sập bẫy” với tin giả.

    Ngăn chặn và phản bác

    Trên thực tế, vấn nạn tin giả không chỉ có ở Việt Nam, mà đã thành một căn bệnh của cả thế giới, được đề cập nhiều nhất chính là sự kiện bầu cử tổng thống Mỹ vừa qua.

    Vậy làm thế nào để nhận diện và ngăn chặn tin giả? Rõ ràng trong bối cảnh phát triển của thông tin mạng, không thể chỉ dùng các biện pháp truyền thống. Gần đây, trang mạng xã hội hàng đầu thế giới Facebook đã đưa ra một số chỉ dẫn nhằm nhận diện và phản bác tin giả, sáng kiến này nhanh chóng được phổ biến ở nhiều quốc gia.

     Tại Việt Nam, cuộc chiến chống tin giả cũng đang được phát động, nhằm bảo đảm một môi trường thông tin lành mạnh. Trong một hội nghị đề cập đến nội dung này, Bộ trưởng Bộ TT&TT Trương Minh Tuấn cho biết, thời gian qua Bộ đã chủ động, tăng cường hợp tác quốc tế nhằm ngăn chặn thông tin xấu độc.

    Cụ thể theo yêu cầu của Việt Nam từ tháng 3-2017 nhà cung cấp Google đã hợp tác, ngăn chặn gỡ bỏ 42/46 video xấu độc. Hiện Bộ TT&TT cũng đang phối hợp chặt chẽ với Google để nghiên cứu các giải pháp khả thi nhằm giải quyết hiệu quả nhất vấn đề này. Những động thái tương tự cũng sẽ được cơ quan chức năng Việt Nam tiến hành đối với các nhà cung cấp dịch vụ mạng quốc tế khác.

    Tuy nhiên, quan điểm chung cho thấy, bên cạnh những giải pháp mang tính khắc phục hậu quả, công tác phòng ngừa mới thực sự quan trọng. Điều khác biệt so với phương pháp cung cấp thông tin cổ điển là tin mạng đã vượt qua biên giới của các quốc gia, có tốc độ phát tán nhanh và mạnh, vì vậy công tác phòng ngừa trước hết phải từ chính độc giả. Bởi thế, việc tuyên truyền để độc giả tự kiểm chứng và phân tích nhận diện, tẩy chay tin giả, tin xấu, độc chính là một phương pháp hiệu quả.

    Mặt khác, trách nhiệm ngăn chặn làn sóng tin giả cũng có vai trò rất lớn của các cơ quan báo chí chính thống, bằng việc cung cấp cho độc giả những thông tin hấp dẫn hơn, nhanh chóng hơn, chính xác hơn. Bên cạnh đó, báo chí chính thống cũng cần tăng cường làm rõ âm mưu thủ đoạn, vạch trần bản chất giả mạo của những thông tin thất thiệt. Nói cách khác, vai trò của báo chí chính thống là phải tạo được sức mạnh cạnh tranh, kéo độc giả về phía mình, khiến tin giả, xấu, độc không còn đất sống.

    Một vấn đề khác cũng hết sức quan trọng, đó là việc hoàn thiện cơ chế pháp lý để phòng ngừa, phát hiện, xử lý nghiêm đối với những tin giả, xấu, độc cũng như những đối tượng có hành vi tung tin giả với chủ ý xấu. Đúng với tinh thần Nghị quyết Trung ương 4 khóa 12 của Đảng, phải “Chủ động chuẩn bị các phương án, biện pháp cụ thể, sát với tình hình; xây dựng lý luận sắc bén để đấu tranh, phản bác có hiệu quả đối với các quan điểm sai trái, luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch, phản động, phần tử cơ hội và bất mãn chính trị chống phá Đảng, Nhà nước và khối đại đoàn kết toàn dân tộc”.

    Lê Minh Thắng

    Nguồn: anhp.vn


    Tin khác
    TÂM HẢI PHÒNG Mời đăng quảng cáo (trang trong)
    HẢI PHÒNG TRACO
    mời quảng cáo
    Nội thất gỗ thông Hải Phòng
    pallet gỗ
    bệnh viện quốc tế green
    NAMVIETTELECOM
    Đăng tin quảng cáo
    logo dailo,vn
    logo
    Hải phòng
    Báo nhân dân
    vietnamnet
    Báo Hải Phòng
    Báo Quảng Ninh
    Báo dân Việt
    HPM Việt Nam
    Tuyển dụng
    Pháp luật xã hội
    Báo ANHP
    an ninh thủ đô
    Sông giá Resort
    Triển lãm cánh diều