quảng cáo top
Quảng Cáo
quảng cáo

Kích hoạt động lực kinh tế tư nhân

Thứ năm - 21/06/2018 20:05
     
     

    0091b5b3275ec340c75c3716094a7169

    Sản xuất và đóng gói thuốc ở Công ty TNHH Nam dược (Khu công nghiệp Hòa Xá, TP Nam Định, tỉnh Nam Định). Ảnh: TRẦN GIANG

    Bài 2 : Phương thuốc trị bệnh “ngại lớn”
    Thực tế, doanh nghiệp (DN) tư nhân vẫn chưa lớn mạnh, thậm chí “ngại lớn” do bị bủa vây bởi vô vàn khó khăn từ quá trình hội nhập quốc tế, cạnh tranh thị trường hay sự kém hiệu quả của bộ máy hành chính. Để trị dứt điểm căn bệnh này, đòi hỏi phải tạo dựng được một môi trường đầu tư - kinh doanh tự do, thuận lợi và an toàn hơn với rủi ro và chi phí thấp hơn; xóa bỏ tất cả những điểm nghẽn về chính sách cũng như thủ tục hành chính,… vốn là rào cản lớn nhất cho sự phát triển của DN bấy lâu nay.

    Tư duy kiến tạo, phục vụ

    Có nhiều yếu tố đứng đằng sau căn bệnh “khó lớn” của DN tư nhân. Theo nghiên cứu của Tổ Tư vấn kinh tế của Thủ tướng, trong giai đoạn 2010-2016, DN Việt Nam phải chịu mức lãi suất tín dụng cao gấp gần hai lần so DN Trung Quốc, gấp hơn hai lần so DN Ma-lai-xi-a và Phi-li-pin. Chi phí logistics tại Việt Nam lên tới khoảng 21%, cao gấp gần hai lần mức bình quân 11% của thế giới. Với việc tuân thủ quy định của hơn 5.700 điều kiện kinh doanh (ĐKKD) vô cùng phức tạp, DN không thể lớn chứ không chỉ khó lớn. Rào cản từ hằng hà sa số ĐKKD bất hợp lý, thủ tục hành chính rườm rà, chi phí tuân thủ pháp luật cao, bộ máy hành chính kém hiệu quả đang như chiếc lưới ngày càng thít chặt, khiến DN tư nhân không còn động lực để lớn mạnh. 

    Nghị quyết T.Ư 5 về phát triển kinh tế tư nhân (KTTN) đã đề ra những nhóm giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, tạo lập môi trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi cho phát triển KTTN... Trên tinh thần đó, Chính phủ tiếp tục chọn năm 2018 là năm cắt giảm chi phí cho DN; đồng thời, ban hành hàng loạt nghị quyết liên quan cắt giảm ĐKKD bất hợp lý, đơn giản hóa thủ tục hành chính cho DN. Được “truyền lửa” từ lãnh đạo Đảng, Chính phủ, nhiều bộ, ngành, địa phương cũng bắt đầu có những chuyển động tích cực. Trong đó, điển hình được nhắc đến nhiều nhất là Bộ Công thương với việc mạnh dạn cắt giảm 675 trên tổng số 1.216 ĐKKD (tương đương 55,5%) đang quản lý. Thế nhưng, cũng chính Bộ Công thương mới đây lại dự thảo Nghị định về phát triển và quản lý ngành phân phối, với nhiều nội dung “đẻ thêm” các ĐKKD mới, can thiệp bất hợp lý vào quá trình kinh doanh của DN. Theo đánh giá của chuyên gia Vũ Vinh Phú, dự thảo nghị định này là “sự thụt lùi của cải cách, quay lại tư duy bao cấp”. Chẳng hạn, về khuyến mãi, dự thảo quy định các siêu thị, trung tâm thương mại chỉ được tổ chức ba đợt bán hàng giảm giá, mỗi đợt phải kéo dài 30 ngày và giữa hai đợt phải cách nhau ít nhất 30 ngày. Một số quy định khác như siêu thị phải có dịch vụ giao hàng tận nhà, bán hàng qua in-tơ-nét, qua bưu điện, điện thoại cũng bất hợp lý bởi còn phải tùy thuộc vào cách kinh doanh của từng DN. Quy định cụ thể thời gian mở cửa tất cả các ngày trong tuần là can thiệp quá sâu vào quyền tự chủ kinh doanh. Tương tự, Bộ Thông tin và Truyền thông soạn thảo Nghị định 27/2018/NĐ-CP về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ in-tơ-nét và thông tin trên mạng, sẽ đơn giản hóa 11 ĐKKD. Chưa kịp mừng vui, dư luận đã “ngã ngửa” khi phát hiện nghị định này lại bổ sung thêm đến 115 ĐKKD mới (!?)

    Rõ ràng, dù chủ trương tốt, nhưng hiệu quả thực hiện lại phụ thuộc rất nhiều vào việc thể chế hóa nghị quyết bằng các văn bản luật, quy định dưới luật cũng như hành vi ứng xử của các cơ quan xây dựng và thi hành. Thực tế cho thấy, việc cắt giảm ĐKKD của các bộ, ngành dường như chỉ là hành động đối phó trước sức ép trên giao chứ chưa xuất phát từ tư duy hành chính kiến tạo và phục vụ DN. “Như vậy, căn nguyên của vấn đề là phải có sự đột phá về nhận thức của đội ngũ cán bộ quản lý nhà nước. Trước mắt, vẫn cần có các giải pháp ràng buộc, tạo sức ép và quy trách nhiệm buộc các bộ, ngành phải thực hiện đúng chủ trương”, Giám đốc điều hành Công ty Tư vấn quản lý kinh tế Economica Lê Duy Bình kiến nghị. Đồng quan điểm, Viện trưởng Nghiên cứu quản lý kinh tế T.Ư (CIEM) Nguyễn Đình Cung cho rằng, để giúp DN thoát khỏi căn bệnh “khó lớn”, “ngại lớn”, trước hết các bộ, ngành khi xây dựng chính sách, phải trả lời được câu hỏi: DN cần hỗ trợ gì để phát triển và cạnh tranh? thay vì chỉ nhăm nhăm mục tiêu quản lý thế nào. Nếu làm được việc đó, “nấc trần” tư duy, thể chế sẽ mở rộng để tạo không gian phát triển tốt hơn cho DN. Hiện tại, điều đó vẫn đang khiến thị trường các nhân tố sản xuất chưa thể phát huy được hiệu suất, thậm chí phát triển méo mó, DN tư nhân khó tiếp cận nguồn vốn, đất đai. Hệ quả là nguồn lực còn hạn hẹp của nền kinh tế đã không được sử dụng hiệu quả, khiến khu vực KTTN dồi dào năng lượng, tràn trề sức sáng tạo không có đất dụng võ. TS Nguyễn Đình Cung kiến nghị: Trước mắt, cần nhanh chóng hoàn thành việc bãi bỏ ít nhất một phần ba đến một phần hai số quy định hiện hành về ĐKKD. Chính phủ cần áp đặt kỷ luật hành chính nghiêm khắc để bảo đảm tiến độ và chất lượng cắt giảm. Đây là cơ sở để cộng đồng DN tin vào quyết tâm cải cách của Chính phủ cũng như cảm thấy sự an tâm, an toàn của môi trường kinh doanh.

    Xóa bỏ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực

    Tạo dựng khu vực KTTN năng động và cạnh tranh là một trong những yếu tố sống còn bảo đảm sự phát triển vững chắc và thịnh vượng của nước ta. Tuy nhiên, thành công phải phụ thuộc vào công cuộc hiện đại hóa thể chế và các chính sách hỗ trợ thích hợp. Theo các chuyên gia, nhìn vào bức tranh DN hiện nay, không khó để nhận thấy cơ chế phân bổ nguồn lực đang là “điểm nghẽn” cấp bách nhất cần dỡ bỏ để tạo ra sân chơi bình đẳng giữa các thành phần kinh tế. Việc tăng cường khả năng cho DN tư nhân được tiếp cận các nguồn lực đa dạng hơn, bình đẳng hơn sẽ mang ý nghĩa quyết định. TS Nguyễn Đình Cung đề xuất: Để kích hoạt động lực của khối DN tư nhân, trước hết chúng ta cần bổ sung, sửa đổi Luật Đất đai, tạo điều kiện ban đầu hình thành thị trường quyền sử dụng đất, nhất là đất nông nghiệp. Tiếp đó, xem xét giảm lãi suất cho vay trên cơ sở giảm lãi suất huy động vì hiện đang còn có dư địa. Đặc biệt, ngoài việc loại bỏ ít nhất một phần hai số hàng hóa thuộc diện kiểm tra chuyên ngành xuất nhập khẩu, tư duy quản lý nhà nước phải được chuyển đổi mạnh mẽ từ tiền kiểm sang hậu kiểm. 

    Giám đốc Công ty cổ phần Xây dựng và Kinh doanh vật tư Bình Minh (Hà Nội) Nguyễn Bình Minh cho biết: DN cần nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao. Thực tế hiện nay, người lao động, nhất là lao động trẻ thường thiếu trách nhiệm, sẵn sàng “nhảy việc” vì dễ tìm được công việc mới. Đây cũng là nguyên nhân khiến năng suất lao động của khu vực DN tư nhân đang ngày càng thấp. Vì vậy, ngoài việc xây dựng chương trình đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, Nhà nước cần xem xét lại các chính sách bảo hộ người lao động theo hướng bảo đảm được lợi ích hài hòa giữa họ và DN. Còn theo nhận định của Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội DN vừa và nhỏ TP Hà Nội Mạc Quốc Anh, điều DN cần nhất hiện nay chính là thị trường, hay nói cách khác là đầu ra cho sản phẩm, chứ chưa hẳn chỉ là nguồn vốn. Nhà nước cần có những giải pháp hỗ trợ DN tham gia vào chuỗi hay các thị trường cung ứng hàng hóa, cũng như tăng cường hợp tác giữa DN với DN. Khi thị trường đã tốt, DN có được phương án kinh doanh khả thi, các ngân hàng chắc chắn sẽ sẵn sàng “bơm” vốn.

    Thực tế, nước ta từng có khá nhiều chính sách tốt thúc đẩy sự phát triển của DN tư nhân, nhưng thách thức đặt ra là làm sao thực hiện được các chính sách này. Thí dụ, chúng ta có Luật Hỗ trợ DN nhỏ và vừa với nhiều giải pháp hợp lý, nhưng cộng đồng DN cần những chuyển biến cụ thể chứ không chỉ là những tuyên bố về chính sách. Như vậy, Chính phủ và bộ máy các cấp phải biến chính sách tốt thành hành động cụ thể để DN được thụ hưởng. Nghĩa là, nói về cắt giảm ĐKKD thì DN phải tự do hơn, nói về cải cách thủ tục hành chính là hoạt động của DN phải thuận lợi hơn và nói về ưu đãi thì DN phải được hưởng thực chất chứ không chỉ là “bánh vẽ”. Như thế, khu vực DN tư nhân mới có thể thật sự lớn mạnh, trở thành một động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Theo đại diện Ban Nghiên cứu phát triển kinh tế tư nhân (thuộc Hội đồng Tư vấn cải cách thủ tục hành chính của Thủ tướng), cần cải thiện quá trình xây dựng và tổ chức triển khai chính sách, quyết liệt hơn nữa trong nâng cao tính hiệu quả, khả thi và đồng bộ giữa chủ trương, chính sách với quá trình triển khai, để không còn tình trạng “trên chuyển, dưới không động” như phản hồi của cộng đồng DN suốt thời gian qua. Mặt khác, các bộ, ngành cần tập trung thiết lập các cơ chế, hệ sinh thái, mô hình liên kết hỗ trợ cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của DN và nhất là chú trọng truyền thông chính sách ngay từ khi soạn thảo tới lúc vận hành. Hoạt động đối thoại chính sách công - tư cũng cần sự chủ động hơn từ phía các cơ quan công quyền. Nên định kỳ để cơ quan quản lý nắm bắt rõ hơn các biến động thực tiễn, thị trường, từ đó có căn cứ xây dựng các chính sách tốt, hiệu quả.

    Sau cùng và cũng quan trọng nhất, chính là các chủ thể của khu vực KTTN, trong đó nòng cốt là DN tư nhân, phải tâm huyết và có ý thức chủ động vươn lên. Một phần những hạn chế của DN tư nhân hiện nay có nguyên nhân không nhỏ từ chính bản thân họ, nhiều DN tỏ ra không mấy hứng thú với cách thức phát triển bền vững, chủ yếu theo kiểu “mỳ ăn liền”, chưa chú tâm phát triển bài bản theo hướng chuyên nghiệp, để tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu. Nhiều DN chưa đáp ứng được năm yếu tố quyết định, bao gồm chiến lược kinh doanh, quản trị doanh nghiệp, ứng dụng khoa học công nghệ, quản lý lao động và đào tạo nguồn nhân lực. Dù Chính phủ có tạo điều kiện hơn nữa, nhưng tự thân các DN không có mong muốn, tham vọng và quyết tâm vươn lên thì cũng rất khó có được bước đột phá thật sự.

    (còn nữa)

    ★ Xem Báo Nhân Dân từ số ra ngày 20-6-2018.

    Hệ thống tổ chức tín dụng của Việt Nam đang trong quá trình tái cơ cấu, còn nhiều khó khăn, nhất là năng lực về tài chính, nợ xấu còn chưa được xử lý triệt để, quan niệm tín dụng giữa bên vay và cho vay chưa theo thông lệ,… Những nguyên nhân này khiến ngân hàng thường lựa chọn các kênh đầu tư an toàn hơn và hệ lụy là gây ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận vốn của DN. Do đó, cần có giải pháp đột phá để đẩy nhanh tiến độ xử lý nợ xấu, qua đó hỗ trợ các tổ chức tín dụng và DN giảm bớt khó khăn, mạnh dạn hơn trong quan hệ tín dụng và có thể giảm lãi suất cho vay. 

    TS Cấn Văn Lực 
    (Chuyên gia ngân hàng)
     

    Thu Hà và Việt Hải

    Nguồn: nhandan.com.vn


    Tin khác
    TÂM HẢI PHÒNG Mời đăng quảng cáo (trang trong)
    HẢI PHÒNG TRACO
    mời quảng cáo
    Nội thất gỗ thông Hải Phòng
    pallet gỗ
    bệnh viện quốc tế green
    NAMVIETTELECOM
    Đăng tin quảng cáo
    logo dailo,vn
    logo
    Hải phòng
    Báo nhân dân
    vietnamnet
    Báo Hải Phòng
    Báo Quảng Ninh
    Báo dân Việt
    HPM Việt Nam
    Tuyển dụng
    Pháp luật xã hội
    Báo ANHP
    an ninh thủ đô
    Sông giá Resort
    Triển lãm cánh diều